Türkiye’de Karaciğer Nakilleri: Çapraz Nakil Sistemi ve İnönü Üniversitesi Öncülüğünde Gerçekleştirilen Dünya İlkisi
Yükseköğretim Kurulu’nun verilerine göre, Türkiye’de gerçekleştirilen karaciğer nakillerinin yaklaşık yüzde 80’i canlı vericilerden yapılmaktadır. Ancak, vericilerin büyük bir kısmı kendi yakınlarıyla uyum sağlayamamaktadır. Bu noktada devreye çapraz nakil sistemi girmektedir. Çapraz nakillerde, bir verici bir hastaya organ veremezse, başka bir hastayla eşleştirilir ve bu hastanın yakını da farklı bir hastaya donör olabilmektedir. Bu sayede uyumsuzluk sorunu bilimsel eşleştirme yöntemleriyle aşılabilmektedir. Nakil süreci, ABD’de Boston College ekonomi profesörleri Tayfun Sönmez ve Utku Ünver tarafından geliştirilen bir eşleştirme modeli ile yönetilmektedir. Kan grubu, karaciğer boyutu, anatomik yapı ve verici güvenliği gibi çeşitli kriterler değerlendirilerek yapılan eşleştirmeler, organ bekleyen hastalar için kritik öneme sahiptir.
İnönü Üniversitesi Karaciğer Nakli Enstitüsü, dünya genelinde canlı vericili karaciğer nakilleri konusunda öncü bir merkez olarak öne çıkmaktadır. Enstitü, çapraz karaciğer nakillerinde de lider konumundadır. Prof. Dr. Sezai Yılmaz liderliğindeki ekip, dünyanın ilk eş zamanlı sekizli çapraz karaciğer naklini gerçekleştirmiştir. 22 saat süren operasyon, enstitünün tüm ameliyathane ve yoğun bakım kapasitesinin kullanılmasını gerektirmiş olup, 150’den fazla sağlık personeli operasyona katılmıştır.
Prof. Dr. Yılmaz, operasyon öncesinde üç hastanın durumlarının kritik olduğunu belirterek, bu hastalara yönelik gerçekleştirilen eşleştirme sonucunda 8’li çapraz modelin oluşturulduğunu açıklamıştır. Yılmaz, operasyonun büyük bir organizasyon gerektirdiğini belirterek, enstitünün fiziki olanakları, operasyon teçhizatı ve uzman ekibi sayesinde 9’lu, 10’lu çapraz karaciğer nakillerinin dahi yapılabileceğini ifade etmiştir.
Yükseköğretim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar ise bu tarihi başarıya liderlik eden Prof. Dr. Sezai Yılmaz ve tüm sağlık ekibini tebrik etmiştir. Özvar, bu başarının Türk yükseköğretimi, bilim insanları ve sağlık sisteminin küresel düzeyde ulaştığı seviyeyi göstermesi bakımından son derece değerli olduğunu vurgulamıştır. Üniversitelerin tıp ve sağlık alanındaki çalışmalarının dünya çapında örnek teşkil ettiğini belirten Özvar, İnönü Üniversitesi’nin organ nakli alanındaki öncü çalışmalarının bu önemli bilimsel ve insani başarı ile taçlandırılmasının gurur verici olduğunu ifade etmiştir. Bu tür başarıların hastalara umut verdiğini ve dünya tıp literatürüne yön verdiğini belirten Özvar, tüm sağlık çalışanlarını kutlamış ve başarılarının devamını dilemiştir.
