Mali Suçları Araştırma Kurulu (MASAK) Başkanlığı, kiralık banka hesaplarının suç faaliyetlerinde kullanılmasını engellemek ve bu alandaki riskleri azaltmak amacıyla yeni bir rehber hazırladı. ‘Kiralık Hesaplarla Mücadele Şüpheli İşlem Bildirimi Rehberi’ adını taşıyan çalışma, finansal hesapların sahiplerinden farklı kişilerce kullanılmasının yarattığı risklere dikkat çekiyor.
Rehbere göre, banka, ödeme ve elektronik para hesapları, ticari hesaplar, POS ve sanal POS bağlantıları, kripto varlık hesapları gibi finansal araçlar kiralık hesap kapsamında değerlendiriliyor. Bu hesaplar dolandırıcılık, yasa dışı bahis ve kumar gibi suçların finansmanında kullanılabiliyor.
Hesapların kiralanması sadece IBAN paylaşımıyla sınırlı kalmıyor. Mobil bankacılık şifreleri, banka kartı ve şifre bilgileri ile tek kullanımlık doğrulama kodlarının devredilmesi de hesabın kontrolünün başkalarına bırakılması anlamına geliyor. Gerçek kişilere ait hesaplar bu yapıda en sık kullanılan araçlardan biri olarak öne çıkıyor.
Hesap temini, sosyal medya ve mesajlaşma uygulamaları üzerinden de gerçekleştirilebiliyor. Arkadaş, akraba veya iş çevresi üzerinden yapılan “Hesabına para gelsin, sen bana gönder” gibi basit talepler, kişilerin hesaplarını üçüncü şahıslara kullandırmasına yol açabiliyor.
MASAK, finansal kuruluşlar için işlem amacı hakkında bilgi edinme, müşteri faaliyetlerini izleme, uygun tedbirleri alma ve işlemleri yakından takip etme gibi yükümlülükler getiriyor. Bir hesabın kiralık hesap niteliği taşıdığına dair emareler ortaya çıktığında, yükümlünün şüphenin mahiyetini anlamaya yönelik inceleme yapması gerekiyor.
Müşterinin mesleği, gelir düzeyi ve işlem hacminin karşılaştırılması, işlemlerin amacı ve yoğun işlem yapılan karşı tarafların araştırılması önem taşıyor. Gerekli durumlarda müşteriyle irtibat kurularak hesabın fiilen kimin kullandığının anlaşılmaya çalışılması gerekiyor.
Kiralık hesap kullanımının tespiti halinde, özellikle hesabın uzaktan kullanımını sağlayan mobil ve internet bankacılığı kanallarının kapatılması veya sınırlandırılması gibi önlemler alınıyor. Olayın niteliğine göre banka kartı, POS hizmetlerinin durdurulması, işlem limitlerinin düşürülmesi de gündeme gelebiliyor.
Riskin devam etmesi, müşterinin açıklamalarının yetersiz kalması veya hesabın üçüncü kişiler tarafından yönetildiğinin anlaşılması durumunda, işlemin gerçekleştirilmemesi ve gerektiğinde iş ilişkisinin sona erdirilmesi de dikkate alınıyor. Yükümlülüklere uyulmaması, somut olayın niteliğine göre adli süreçlere de yol açabiliyor.
